Δεν έχουν περάσει ούτε δέκα ημέρες από τη γυναικοκτονία της Βασιλικής στην Καλαμάτα από τον κακοποιητικό σύζυγο και πατέρα των παιδιών της και ακόμη μία φρικτή υπόθεση συστηματικής έμφυλης κακοποίησης και ενδοοικογενειακής βίας που κατέληξε σε γυναικοκτονία ήρθε στο φως στη Δράμα. Όπως και στην περίπτωση της Βασιλικής, τα σημάδια της έμφυλης βίας υπήρχαν αλλά αποσιωπούνταν από τη γειτονιά και την κοινότητα και από τους αρμόδιους φορείς.
Όπως και στην υπόθεση της Βασιλικής, θύμα της δολοφονικής βίας της πατριαρχίας είναι και ένα παιδί, το οποίο στην τρυφερή ηλικία των δεκαέξι ετών βίωσε την ανεπανόρθωτα τραυματική εμπειρία να βρει την ίδια τη μητέρα του δολοφονημένη στο σπίτι. Αντίστοιχα, όπως και η Βασιλική ή η Κυριακή Γρίβα το 2024, η δολοφονημένη γυναίκα – αστυνομικός στο επάγγελμα – είχε καταγγείλει τον εκφοβισμό της και είχε αναζητήσει διέξοδο.
Οι δραματικές ομοιότητες δεν αποτελούν προϊόντα της τύχης και της μεταφυσικής. Η έμφυλη βία είναι μια ιστορικοποιημένη δομή που εκδηλώνεται στο πλαίσιο ενός κυρίαρχου πατριαρχικού καθεστώτος φύλου και της ακόμη επιδραστικής ιδεολογίας της τοξικής αρρενωπότητας.
Από το 2021 και τη θέσπιση του αντιδραστικού νόμου Τσιάρα για την υποχρεωτική συνεπιμέλεια, – που μάλιστα έγινε και μέσα από την απροκάλυπτη συνέργεια των μελών της νομοπαρασκευαστικής επιτροπής με ομάδα πίεσης με σαφή σεξιστικά και μισογυνικά κίνητρα – έχει διαμορφωθεί ένα πλαίσιο που τροφοδοτεί αντί να περιορίζει τα φαινόμενα έμφυλης και ενδοοικογενειακής βίας.
Μάλιστα, δεν είναι λίγες οι φορές που η επίκληση στον νόμο Τσιάρα και η διεκδίκηση της συνεπιμέλειας αποτελεί και μια τακτική για την αντιμετώπιση καταγγελιών για έμφυλη και ενδοοικογενειακή βια. Επιπλέον, όπως κάθε νόμος, ο νόμος Τσιάρα έχει σοβαρό θεσμικό και κοινωνικό αποτύπωμα, συμβάλλοντας στην μετατόπιση και στον μετασχηματισμό θεσμικών διαδικασιών, αλλά και της ίδιας της κοινωνίας. Από το διαδίκτυο μέχρι τις δικαστικές αίθουσες η επίδραση του σεξισμού και της πατριαρχικής ιδεολογίας είναι σοκαριστικά αναβαθμισμένες.
Όλα τα παραπάνω αποτελούν επίσης απόρροια της συνολικότερης και συστηματικής διάλυσης της δημόσιας υγείας και της πρωτοβάθμιας περίθαλψης και απουσίας οργανωμένης και μακροπρόθεσμης στρατηγικής για την πρόληψη της έμφυλης βίας. Σε αυτά προστίθεται και η πλημμελής πολιτική για την παιδική προστασία, που ήρθε στην επιφάνεια και με αφορμή τις σοκαριστικές γυναικοκτονίες και τη μεταχείριση που επιφυλάχθηκε στα παιδιά που επηρεάζονται άμεσα από αυτά τα γεγονότα.
Η έμφυλη βια δεν αποτελεί μεμονωμένο περιστατικό και δεν αντιμετωπίζεται με βολονταρισμό. Αντίθετα, αποτελεί ένα φαινόμενο που για να προληφθεί και να εξαλειφθεί απαιτεί διευρυμένης κλίμακας συνεργασίες και σύμπραξη των αρμόδιων θεσμών και των συλλογικών φορέων. Την ίδια στιγμή απαιτεί συλλογική ενεργοποίηση και ενδυνάμωση της κοινότητας.
Οι συλλογικές διεκδικήσεις και οι αγώνες του φεμινιστικού και του ΛΟΑΤΚΙ διαθεματικού κινήματος μπορούν να είναι το εφαλτήριο, είναι κρίσιμο ωστόσο η κοινωνία να συμβάλλει σε αυτή τη διαδικασία. Η αντίσταση στην πατριαρχική βια δε μπορεί να παραμείνει «δουλειά των ειδικών», αλλά υπόθεση του συνόλου της αγωνιζόμενης κοινωνίας.
Παράλληλα, σε αυτές τις δραματικές στιγμές και με τη δικαιολογημένη οργή και τη θλίψη να μας κατακλύζουν υπάρχουν ορισμένες διεκδικήσεις που είναι κρίσιμο να υπενθυμίσουμε:
• Κατάργηση του νόμου Τσιάρα για την υποχρεωτική συνεπιμέλεια (Ν4800/21)
• Νομική ανάγνωριση του όρου «γυναικοκτονία»
• Ανάπτυξη ουσιαστικής στρατηγικής για την πρόληψη και αντιμετώπιση της έμφυλης και ενδοοικογενειακής βίας, καθώς για την παιδική προστασία, η οποία προϋποθέτει την αποκατάσταση της πρωτοβάθμιας περίθαλψης και της κοινωνικής φροντίδας
• Εισαγωγή μαθήματος για την πρόληψη και αντιμετώπιση της έμφυλης και ενδοοικογενειακής βίας στο Λύκειο
• Έναρξη οργανωμένου και τυπικού διαλόγου μεταξύ αρμόδιων φορέων και φεμινιστικών συλλογικότητων και οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών για τα θέματα που αφορούν το οικογενειακό δίκαιο
• Αντισεξιστική επιμόρφωση των δικαστικών λειτουργών και άλλων εμπλεκόμενων φορέων στη διαχείριση υποθέσεων έμφυλης και ενδοοικογενειακής βίας
