Θέσεις Ιδρυτικής Συνδιάσκεψης

1. Καπιταλισμός σε κρίση και η κρίση της Αριστεράς

Η σημερινή περίοδος χαρακτηρίζεται από μια βαθιά και πολυδιάστατη κρίση του νεοφιλελεύθερου μοντέλου που κυριάρχησε τις τελευταίες δεκαετίες. Από τη δεκαετία του 1980 και μετά, ο νεοφιλελευθερισμός αποτέλεσε την κυρίαρχη στρατηγική αναδιοργάνωσης του καπιταλισμού, βασισμένη στην απορρύθμιση των αγορών, την ιδιωτικοποίηση δημόσιων αγαθών και υπηρεσιών, τη χρηματοπιστωτική επέκταση και την αποδυνάμωση της οργανωμένης εργασίας.

Το μοντέλο αυτό αναδύθηκε ως απάντηση στην κρίση του μεταπολεμικού καπιταλισμού της δεκαετίας του 1970. Η πτώση του ποσοστού κέρδους και η κρίση του καπιταλισμού οδήγησε στην ανάδυση ενός νέου μοντέλου συσσώρευσης. Η επιβολή του νεοφιλελευθερισμού σε πλανητική κλίμακα απο τις ΗΠΑ και τις υπόλοιπες ανεπτυγμένες καπιταλιστικές χώρες, έγινε δυνατή με την πτώση της ΕΣΣΔ και το άνοιγμα της Κίνας στις δυτικές επενδύσεις. Οι κυρίαρχες τάξεις επιδίωξαν να αποκαταστήσουν την κερδοφορία μέσω μιας βαθιάς αναδιάρθρωσης της παραγωγής και των κοινωνικών σχέσεων.

Η μετάβαση στον νεοφιλελευθερισμό συνοδεύτηκε από σημαντικές αλλαγές στη δομή της παγκόσμιας οικονομίας. Η παραγωγή οργανώθηκε όλο και περισσότερο σε διεθνές επίπεδο, μέσω της δημιουργίας παγκόσμιων αλυσίδων παραγωγής και εμπορίου. Παράλληλα, ο χρηματοπιστωτικός τομέας απέκτησε ολοένα μεγαλύτερη σημασία, οδηγώντας σε μια εκτεταμένη διαδικασία χρηματιστικοποίησης της οικονομίας.

Πέρα από το πεδίο της οικονομίας ο νεοφιλελευθερισμός επιδρά και στο πεδίο της πολιτικής καθεαυτής, εκκινεί μια διαδικασία απονέκρωσής της, γεγονός που σαφώς επηρεάζει και την ίδια την Αριστερά. Η διαδικασία αυτή εξελίσσεται τόσο μέσα στην κοινωνία των πολιτών και τη δημόσια σφαίρα (με την εμπορευματοποίηση της επικοινωνίας και την κυριαρχία της λογικής του θεάματος) αλλά και μέσα στο ίδιο το κράτος, το οποίο ενσωματώνει επιχειρηματικές λογικές, εκχωρεί λειτουργίες και συρρικνώνει τα πεδία όπου πριν επέτρεπε τη διαπάλη — πάντα εντός των ορίων του κοινωνικού συμβιβασμού. Συμπύκνωση αυτής της πορείας είναι η κυριαρχία της λογικής της απουσίας εναλλακτικής (ΤINA) στην πολιτική ζωή και η επέκταση μιας τεχνοκρατικής λογικής που αρνείται την πολιτική ως πεδίο συμπύκνωσης ταξικών συμφερόντων. Έτσι, η κατάρρευση του σοσιαλιστικού μπλοκ, η εξατομίκευση και η αποδυνάμωση των συλλογικών μορφών οργάνωσης, η υποχώρηση των εργατικών κινημάτων και η προσαρμογή της σοσιαλδημοκρατίας στις νεοφιλελεύθερες πολιτικές αποδυνάμωσαν σημαντικά την ικανότητα της Αριστεράς να διαμορφώσει μια πειστική εναλλακτική πρόταση κοινωνικής οργάνωσης.

Επιπλέον, με δεδομένη την υποχώρηση της επίδραση της μαζικής κομμουνιστικής πολιτικής, η σύγχρονη Αριστερά εγκλωβίζεται στο δίπολο αριστερισμού-ενσωμάτωσης, αδυνατώντας να μετασχηματίσει την ταξική σύνθεση της. Έτσι, χωρίς πραγματική σύνδεση με τα πληττόμενα στρώματα, οποιαδήποτε ανάλυση κινδυνεύει να καταλήγει ξεκομμένη με την πραγματική λαϊκή διάθεση και τις δυνατότητες παρέμβασης προς μία όξυνση των αντιθέσεων.

Η ανάγκη για μαζική επαναστατική πολιτική παραμένει,  ωστόσο η ανάπτυξή της δεν θα έρθει νομοτελειακά μέσα από την κρίση του συστήματος — η περίοδος 2008-2015 είναι σημαντικό μάθημα ως προς αυτό. Ένα νέο φάσμα ενδεχομένων ανοίγεται μπροστά μας μέσα από την αντικειμενική πραγματικότητα της καπιταλιστικής κρίσης. Το διακύβευμα αυτή τη στιγμή είναι η διαμόρφωση μιας ενιαίας πρότασης που θα συνδέει εκ νέου τη θεωρία και την πράξη, θα εργάζεται για την ενότητα κοινωνικής και πολιτικής σύγκρουσης και θα κατοχυρώνει εκ νέου την αξιοπιστία της Αριστεράς. Αυτό είναι η πρόκληση της αντεπίθεσης που τελικά δεν θα κριθεί σε αφηρημένες κατασκευές αλλά στη συγκεκριμένη δράση μέσα σε μια δοσμένη συγκυρία.

2. Οι προκλήσεις που ανοίγονται μπροστά μας

Η κρίση του νεοφιλελευθερισμού δεν εκδηλώνεται μόνο στο οικονομικό επίπεδο. Συνδέεται με μια σειρά ευρύτερων μετασχηματισμών που αναδιαμορφώνουν το παγκόσμιο σύστημα.

Η χρηματοπιστωτική κρίση του 2008 αποτέλεσε ένα σημείο καμπής, αποκαλύπτοντας τις δομικές αδυναμίες ενός οικονομικού μοντέλου που βασιζόταν σε υπερβολικό δανεισμό και στην ανεξέλεγκτη επέκταση των χρηματοπιστωτικών αγορών. Παρά τις προσπάθειες των κυβερνήσεων και των κεντρικών τραπεζών να σταθεροποιήσουν το σύστημα μέσω μαζικών παρεμβάσεων, τα βασικά προβλήματα παραμένουν: χαμηλοί ρυθμοί ανάπτυξης, αυξανόμενες ανισότητες και κοινωνική ανασφάλεια.

Ταυτόχρονα, οι γεωπολιτικοί ανταγωνισμοί εντείνονται και οξύνεται η μεταπολεμική νεοαποικιακή στρατηγική ΗΠΑ-Σιωνισμού για επιβολή και κυριαρχία στην Δυτική Ασία και τον έλεγχο των πλουτοπαραγωγικών πόρων και εμπορικών οδών.  Πυροδότης αυτής της όξυνσης υπήρξε η ένοπλη προσπάθεια της Παλαιστινιακής Αντίστασης στις 7 Οκτωβρίου 2023 να θέσει το Παλαιστινιακό ζήτημα και την αθόρυβη γενοκτονία που συντελείται για δεκαετίες στο επίκεντρο, θέτοντας παράλληλα αναχώματα στην αναγνώριση του Σιωνιστικού μορφώματος από όλο τον Αραβικό κόσμο. Η διάλυση της Παλαιστίνης -ακόμα και ως προοπτικής- και η υποταγή της Δυτικής Ασίας στην νεοαποικιακή στρατηγική ΗΠΑ-Σιωνισμού, περνά από την στρατιωτική καταστολή των διαφορων κινημάτων της περιοχής, και τις επιθέσεις σε γειτονικά κράτη.

Ανάμεσα στις εξελίξεις των τελευταίων χρόνων σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης ξεχωρίζει το πρόγραμμα ReArm ως το μεγαλύτερο και πιο άμεσο πρόγραμμα πολεμικών εξοπλισμών και χρήσης της βιομηχανικής παραγωγής για σκοπούς πολεμικής προετοιμασία. Η αύξηση των στρατιωτικών δαπανών και η επανεμφάνιση μεγάλων πολεμικών συγκρούσεων δείχνουν ότι η παγκόσμια οικονομία εισέρχεται σε μια φάση ενισχυμένης στρατιωτικοποίησης, κάνοντας στροφή στην πολεμική οικονομία. Το εμπόριο και η τεχνολογία παύουν να ρυθμίζονται από μια γενική ιδέα «ανοιχτών αγορών» και ρυθμίζονται από πολιτικές ασφαλείας, με δασμούς, ελέγχους εξαγωγών, κανόνες καταγωγής, επιδοτήσεις και αποκλεισμούς, δηλαδή με εργαλεία οικονομικού πολέμου χαμηλής έντασης. Η ιδεολογική και πολιτική περιχαράκωση των λαών γύρω από εχθρούς του έθνους και η προσπάθεια ανασυγκρότησης των οικονομιών γύρω από την πολεμική βιομηχανία διαμορφώνουν πολύ σοβαρές προκλήσεις για την Αριστερά.

Παράλληλα, η τεχνολογική ανάπτυξη δημιουργεί νέες αντιφάσεις. Η σύγχρονη επιστήμη και η σύγχρονη τεχνολογία δεν αναπτύσσονται σε κοινωνικό κενό, αλλά, είναι βαθιά ενσωματωμένες στον καπιταλιστικό τρόπο παραγωγής και διαμορφώνονται από τις ανάγκες, τις αντιφάσεις και τις κρίσεις του. Η πρόοδος στην αυτοματοποίηση, στην τεχνητή νοημοσύνη και στις ψηφιακές τεχνολογίες μετασχηματίζει την παραγωγή και την εργασία, αλλά συνοδεύεται από αυξανόμενη συγκέντρωση οικονομικής ισχύος σε λίγες μεγάλες τεχνολογικές επιχειρήσεις και από νέες μορφές εργασιακής επισφάλειας.

Την ίδια στιγμή, η οικολογική κρίση αναδεικνύεται ως μία από τις σημαντικότερες προκλήσεις της εποχής. Μια σειρά από ταυτόχρονους παράγοντες όπως ο αυξημένος ανταγωνισμός μεταξύ των χωρών για πρόσβαση σε πηγές ενέργειας, η διακοπή εφοδιασμού, η κατάργηση δρόμων μεταφοράς και λειτουργίας αγωγών μεταξύ των αντιμαχόμενων μπλοκ, η φρενήρης προσπάθεια απεξάρτησης και διαφοροποίησης πηγών και δρόμων μεταφοράς, ο ανταγωνισμός των παραγωγών στις διεθνείς αγορές που μεταφέρεται και στον επίπεδο των νομισμάτων των διεθνών συναλλαγών πετρελαίου και τόσοι άλλοι, οδηγούν στην ανάκαμψη του ενδιαφέροντος για τα ορυκτά καύσιμα και τις νέες εξορύξεις. Το οικολογικό ερώτημα δεν είναι ένα τεχνικό, τεχνολογικό ή αποκλειστικά οικονομικό ερώτημα. Είναι ένα βαθιά κοινωνικό και ταξικό ζήτημα: οι πλούσιοι (ακόμα και αν πιέζονται) συνεχίζουν να συσσωρεύουν σε βάρος του περιβάλλοντος, σε βάρος της καθημερινότητας και της υγείας των φτωχών και καταπιεσμένων αυτού του κόσμου. Και αυτό πρέπει να αντιστραφεί

Ο φυλετικός καπιταλισμός δεν περιγράφει έναν καπιταλισμό που «μολύνεται» από τον ρατσισμό, αλλά ένα καθεστώς όπου η φυλετικοποίηση και η ταξική εκμετάλλευση συγκροτούνται αμοιβαία, από τη δουλεία και την αποικιοκρατία μέχρι τα σύγχρονα καθεστώτα συνόρων, τους μηχανισμούς ελέγχου και πειθάρχησης της εργασίας και τους ιμπεριαλιστικούς πολέμους, η καπιταλιστική ανάπτυξη στηρίχθηκε στη δημιουργία διαβαθμίσεων ανθρωπινότητας. Η φυλετικοποίηση της εκμετάλλευσης διασταυρώνεται με έμφυλες ιεραρχίες και λειτουργεί όχι μόνο στο πεδίο της παραγωγής αλλά και της κοινωνικής αναπαραγωγής. Ο φυλετικός καπιταλισμός, όμως, συνδέεται στενά και με τους ιμπεριαλιστικούς πολέμους, όπως αναδεικνύει η περίπτωση της Παλαιστίνης.

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον οικονομικής και κοινωνικής αστάθειας παρατηρείται και η άνοδος ακροδεξιών και εθνικιστικών πολιτικών δυνάμεων σε πολλές χώρες. Συνολικά, η πρόσμιξη της Ακροδεξιάς με την πολεμική οικονομία και τη γενικευμένη καταστολή (που παίρνει χαρακτηριστικά προληπτικής αντεπανάστασης) αποτελούν μια από τις μεγαλύτερες προκλήσεις της εποχής μας. Η κοινωνική ανασφάλεια και η κρίση αντιπροσώπευσης δημιουργούν συνθήκες στις οποίες τέτοιες δυνάμεις μπορούν να εμφανίζονται ως αντισυστημικές, παρότι, παρά τις εκάστοτε διαφορές τους, λειτουργούν ως στηρίγματα του υπάρχοντος συστήματος εξουσίας.  Η σύγκρουση με την Ακροδεξιά αναδεικνύεται σε σύνθετο ζήτημα. Προϋποθέτει την ανεξαρτησία της Αριστεράς και του μαζικού κινήματος από την αστική πολιτική και τη μαχητική δράση τους απέναντι στην άνοδο του νέου συντηρητισμού.

3. Η κατάσταση στην Ελλάδα και τα πολιτικά διακυβεύματα

Η ελληνική κοινωνία βίωσε την προηγούμενη δεκαετία μια από τις βαθύτερες οικονομικές και κοινωνικές κρίσεις στη σύγχρονη ευρωπαϊκή ιστορία. Η εφαρμογή των μνημονιακών πολιτικών οδήγησε σε σημαντική μείωση εισοδημάτων για τις εργαζόμενες τάξεις, αύξηση της ανεργίας και βαθιά κοινωνική ανασφάλεια.

Σήμερα, παρά τη σχετική σταθεροποίηση του πολιτικού συστήματος, τα βασικά κοινωνικά προβλήματα παραμένουν. Η ελληνική οικονομία εξακολουθεί να χαρακτηρίζεται από χαμηλή παραγωγικότητα, μεγάλη εξάρτηση από συγκεκριμένους τομείς όπως ο τουρισμός και περιορισμένες δυνατότητες βιώσιμης ανάπτυξης.

Η νέα εργασιακή πραγματικότητα βασίζεται στην υψηλή ανεργία, την εκτόξευση της ευέλικτης εργασίας, την αποδιάρθρωση των συλλογικών συμβάσεων, την συρρίκνωση της συνδικαλιστικής πυκνότητας σε ποσοστά πρωτόγνωρα (25%) για τα δεδομένα της Ευρώπης και χαμηλούς μισθούς συγκρίσιμους μόνο με τις χώρες της ΝΑ Ευρωπης.

Η κοινωνική δυσαρέσκεια εκφράζεται συχνά, αλλά με αποσπασματικό ή αντιφατικό τρόπο. Σε αυτό το πλαίσιο, η ανάγκη για μια νέα πολιτική επεξεργασία και για μορφές συλλογικής οργάνωσης που θα μπορούν να εκφράσουν τις κοινωνικές ανάγκες παραμένει ανοιχτή. Σε αυτή την κατεύθυνση, έχουμε ανάγκη και από μαζική αριστερή πολιτική και εκπροσώπηση και από ανασυγκρότηση του μαζικού κινήματος και από νέα θεωρητική πρακτική.

Η Ενωτική Πρωτοβουλία ΜέΡΑ25 – Ανατρεπτική Οικολογική Αριστερά έχει υιοθετήσει ένα αναγκαίο αριστερό πρόγραμμα θέσεων στα κρίσιμα ζητήματα της περιόδου (Παλαιστίνη και σύνδεση Ελλάδας-Ισραήλ, ΝΑΤΟ και Ευρωπαϊκή Ένωση, ακρίβεια και δικαιοσύνη, οριοθέτηση από τα σχέδια της Κεντροαριστεράς), απόρροια τόσο των αντικειμενικών πιέσεων της περιόδου αλλά και της μετατόπισης προς τα αριστερά του ΜεΡΑ25, του βασικού πόλου της συμμαχίας. Για εμάς, η συμμετοχή στην Ενωτική Πρωτοβουλία αποτελεί το πρώτο αναγκαίο βήμα για να συμβάλλουμε στην ανάδειξη ενός ριζοσπαστικού προγράμματος που θα στοχεύει στην ορατότητα και στην κοινοβουλευτική εκπροσώπηση με όρους που θα βγάζουν τα κοινωνικά κινήματα στο προσκήνιο. Αποτελεί λογική συνέχεια των εκτιμήσεων μας για τη συγκυρία στην οποία βρισκόμαστε, που περιέχει κινδύνους συμπίεσης της Αριστεράς μέσα από την αναδιάταξη του πολιτικού σκηνικού αλλά και συγκεκριμένες δυνατότητες μαχητικής έκφρασης της λαϊκής δυσαρέσκειας.

Επιδιώκουμε το επόμενο διάστημα να προβούμε σε πρωτοβουλίες και δράσεις για τη συγκρότηση ενός πολιτικού προγράμματος αλλά και πρωτοβουλιών που θα προκρίνουν τους παρακάτω κόμβους:

• Συγκρότηση μιας αντικυβερνητικής γραμμής ενάντια στην εκτίναξη του κόστους ζωής, που θα αναδεικνύει τις πλευρές διαφθοράς και καρτελοποίησης της οικονομίας.
• Επανακατοχύρωση της δημόσιας ιδιοκτησίας
• Για την υπεράσπιση της ειρήνης.
• Για ενίσχυση του εργατικού-λαϊκού εισοδήματος, για αυξήσεις στους μισθούς ενάντια στα κέρδη του κεφαλαίου.
• Για κλιματική δικαιοσύνη και για μια συμβιωτική σχέση με το φυσικό περιβάλλον.
• Για σύγκρουση και ρήξη με την ΕΕ και τις πολιτικές της.
• Ενάντια στην αυταρχική θωράκιση του κράτους και την καταστολή.
• Ενάντια στην έμφυλη καταπίεση

4. Η ανάγκη για μια νέα αριστερή συλλογικότητα

Η κομμουνιστική ταυτότητα, όπως αναδεικνύεται μέσα από την ιστορική εμπειρία και τη θεωρητική αναζήτηση, δεν αποτελεί απλώς μια ένταξη σε έναν πολιτικό οργανισμό ή μια ιδεολογική δήλωση. Συνδέεται άρρηκτα με αυτό που οι Μαρξ και Ένγκελς ονόμασαν «πραγματική κίνηση» που καταργεί την υπάρχουσα τάξη πραγμάτων.

Απαιτείται μια συστηματική προσπάθεια κατανόησης των μετασχηματισμών του σύγχρονου καπιταλισμού και των κοινωνικών αντιφάσεων που δημιουργούν. Η θεωρητική επεξεργασία πρέπει να συνδέεται με την πολιτική δράση και με την ανάπτυξη κοινωνικών πρωτοβουλιών που θα μπορούν να εκφράσουν τις ανάγκες και τις διεκδικήσεις των εργαζόμενων και των κοινωνικών στρωμάτων που πλήττονται από τις σύγχρονες εξελίξεις.

Σε αυτό το πλαίσιο, τίθεται το ζήτημα της συγκρότησης νέων μορφών συλλογικής πολιτικής οργάνωσης. Μια τέτοια προσπάθεια δεν μπορεί να περιοριστεί στη δημιουργία ενός ακόμη μικρού πολιτικού σχήματος, αλλά πρέπει να στοχεύει στη δημιουργία ενός ευρύτερου χώρου πολιτικής συζήτησης, θεωρητικής επεξεργασίας και κοινωνικής παρέμβασης.

Μπροστά στις σημερινές εξελίξεις, η Αριστερά βρίσκεται αντιμέτωπη με την ανάγκη μιας βαθύτερης στρατηγικής ανασυγκρότησης στη θεωρία, το κίνημα, την πολιτική. Η κρίση του νεοφιλελεύθερου μοντέλου δημιουργεί νέες δυνατότητες, αλλά αυτές δεν θα αξιοποιηθούν αυτόματα.

Πρέπει να τονιστεί ότι η πολιτική εκπροσώπηση αποτελεί ακόμη ένα εργαλείο στα χέρια του αγωνιζόμενου λαού, στα χέρια των κινημάτων και δεν πρόκειται για δύο ανταγωνιστικές πολιτικές πρακτικές. Αντίθετα, η θεσμική παρέμβαση και η επιδίωξη κοινοβουλευτικής παρουσίας στοχεύει στην ενίσχυση των υπαρκτών κοινωνικών δυνάμεων, επιδιώκοντας μέσα στο περιβάλλον της αστικής δημοκρατίας να καλλιεργεί εύφορα πεδία, τα οποία μπορεί να εκμεταλλευτεί το λαϊκο κίνημα για την πρόκληση ρωγμών, τη σύγκρουση και την ανατροπή του κυρίαρχου. Υπό αυτό το πρίσμα κατά τη γνώμη μας, αναγνωρίζοντας την αυτοτέλεια των κινημάτων, τους συγκεκριμένους στόχους που θέτουν και τις συγκεκριμένες πρακτικές που επιλέγονται να χρησιμοποιούνται κάθε φορά για την υλοποίηση αυτών, οφείλουμε να εισαγάγουμε μία αντίληψη συνολικής θεώρησης των αντιστάσεων και αυτό δημιουργεί την ανάγκη ενός πολιτικού σχεδιασμού εντός του κινήματος. Με βάση τα παραπάνω θεωρούμε ότι η πρακτική μας στο κίνημα οφείλει να έχει τα ακόλουθα χαρακτηριστικά:

1. δημιουργικότητα και στροφή στην κοινωνική διαθεσιμότητα,
2. σχεδιασμό για πλειοψηφική απεύθυνση και για ανάδειξη κινηματικών ζητημάτων ως ζητήματα της κεντρικής πολιτικής συζήτησης,
3. χαρτογράφηση και εμπλοκή με ριζοσπαστικές πρακτικές και κινήματα, ακόμη και αν αυτά δεν θυμίζουν τη συνήθη αριστερή πρακτική και λόγο,
4.  τη στροφή σε μία πολιτική που θα ιεραρχεί την πολιτική παρέμβαση πιο ψηλά από την πλήρη πολιτική συμφωνία και που θα επιδιώκει να συνενώνει τις δυνάμεις του κινήματος με άξονα την συμφωνία στην δράση,
5. τη συγκρότηση δομών υποστήριξης και συντονισμού μεταξύ των κινηματικών χώρων σε όλη τη χώρα στα πεδία που αυτό κρίνεται δυνατόν (πχ. στο αντιφασιστικό/αντιρατσιστικό). O στόχος μας θα πρέπει να είναι να δημιουργούν οι χώροι και οι όροι για μία ανασύνθεση κινηματικών πρακτικών.

Στη θέση μιας παθητικής ανάγνωσης και μιας αποκομμένης από την πραγματικότητα ακαδημαϊκής ανάλυσης, θέλουμε να προτάσσουμε τη συγκρότηση ενός ζωντανού θεωρητικού εργαστηρίου που εδράζεται στη μεθοδολογία της Εργατικής Έρευνας. Η προσέγγιση αυτή δεν αντιμετωπίζει την κοινωνία ως αντικείμενο μελέτης, αλλά ως πεδίο μάχης όπου η γνώση παράγεται «από τα κάτω», μέσα από τη βιωμένη εμπειρία της εκμετάλλευσης και της αντίστασης. Επιδιώκουμε να αντιστρέψουμε το παραδοσιακό σχήμα των «ειδικών» που μιλούν για την τάξη, μετατρέποντας την ίδια τη συλλογικότητα σε έναν μηχανισμό όπου ο εργαζόμενος, η φοιτήτρια και το υποκείμενο της επισφάλειας χαρτογραφούν συλλογικά τις σύγχρονες παραγωγικές σχέσεις και τις νέες τεχνικές πειθάρχησης.

Η σημερινή συγκυρία, παρά τις δυσκολίες και τις αντιφάσεις της, ανοίγει ένα πεδίο δυνατοτήτων για νέες μορφές συλλογικής δράσης και πολιτικής σκέψης. Η πρόκληση για την Αριστερά είναι να μπορέσει να μετατρέψει αυτές τις δυνατότητες σε μια συνεκτική στρατηγική κοινωνικού μετασχηματισμού, ικανή να απαντήσει στις ανάγκες και τις προσδοκίες της εποχής.

Σε έναν κόσμο που φλέγεται, πρέπει να αρχίσουμε να κερδίζουμε τις αναμετρήσεις που γεννούν οι κρίσεις του καπιταλισμού. Αυτό θα μας οδηγήσει σε νέα εδάφη, όπου δεν γνωρίζουμε πώς θα είναι το πολιτικό τοπίο. Η εξερεύνηση όμως νέων εδαφών είναι και αυτή που ανοίγει τα νέα πεδία δυνατοτήτων για έναν κόσμο χωρίς εκμετάλλευση ανθρώπου από άνθρωπο.